Glas Muslimana Crne Gore

Informativni portal



Kulturno nasljeđe

November 27, 2016

Kučanska džamija u Rožajama

More articles by »
Written by: admin
Tags: ,

Godina gradnje Kučanske džamije u Rožajama se ne zna pouzdano te se u literaturi spominju 1779, 1797, 1819. i 1830. godina. Tako prolazeći kroz Rožaje 1836. i 1838. godine putopisac Ami Boué navodi da u Rožajama postoji samo jedna džamija, što prema nekim autorima znači da Kučanska džamija nije sagrađena prije 1838. godine. 

Rožaje, opština na sjeveroistoku Crne Gore – u planinskom kraju izvorišne oblasti rijeke Ibra, predstavlja istorijsko-geografsku cjelinu između planinskih grebena koji se prostiru prema Metohiji, Limskoj i Novopazarskoj kotlini i Starom Kolašinu, po čemu se ovaj kraj razlikuje od susjednih krajeva. Prostire se na obalama Ibra, nedaleko od njegovog izvorišta, na nadmorskoj visini od 1000 metara. U okolini grada su planine Beleg, Sijenova, Ahmica, Turjak, Vlahovi, Krstača, a nad svima se uzdiže Hajla visoka 2.403 m. Vrijeme nastanka Rožaja ne može se tačno utvrditi ali je pouzdano ustanovljeno da je naselje pod imenom Rožaje u jednom turskom pisanom izvoru zabilježeno 1571. godine, dok se istoimena tvrđava pominje u turskom popisu iz 1640. godine. Međutim, po turskom istoričaru Hameru, naselje Rožaje je utemeljeno 1683. U osmanlijsko doba, naselje nastalo oko utvrđenja zove se “Trgovište” i to ime nosi sve do 1912. godine. Pod tim imenom pominju ga i čuveni turski putopisci Evlija Čelebija i Mustafa hadži-Kalfa. Za nastanak imena Rožaje postoji više tumačenja. Po jednom, kojeg podržava većina tumača, grad je dobio ime po imenu starog utvrđenja “Rogaje”, a francuski putopisac Ami Boué ime Rožaje izvodi iz riječi “rog” po krečnjačkim klikovima koji se nalaze ispod Ganića krša. Arheološka nalazišta svjedoče, međutim, o ljudskim naseobinama iz prastarih vremena, čak i prije nove ere. Prije dolaska Slovena, ovdje su boravili Iliri i Rimljani. U srednjem vijeku, područje Rožaja i Bihora predstavljalo je središnji dio srednjovjekovne države Raške. Dokaz za to su arheološki lokaliteti Gospođin vrh, Gradina, Bačevac, te tumulusi, ostaci crkava i manastira, isposničke pećine, stara groblja, u narodu poznata kao latinska i grčka. Od 1912. godine, rožajski kraj nalazi se u sastavu države Crne Gore.

scan0004Kučanska džamija je sagrađena na uvakufljenoj njivi mula Ahmetage hadži Suljaginog Kardovića, oca mula Jakup efendije Kardovića i dobila je ime po Kučanskoj mahali u kojoj se nalazi. Smještena je na lijevoj obali Ibra oko 200 metara daleko od Gornje džamije (Nova džamija ili džamija sultana Murata II, prema nekim autorima sultana Murata IV) što je posljedica tadašnje plemenske podijeljenosti grada na Klimente i Kuče. Ispred Kučanske džamije nalazio se manji trg koji sada ima funkciju raskrsnice. U neposrednoj blizini džamije bili su dućani te se taj dio zvao Donja čaršija, otuda je u narodu prisutan i naziv Donja džamija. Kučanska džamija se naziva i Stara džamija, a naziv je nastao poslije obnove Gornje džamije 1966-68. godine na temeljima dotrajale džamije slične arhitekture kao kod Kučanske i drugih džamija sa drvenom munarom na Balkanu.
Kako piše list ”Bosna” od 22. februara 1870. godine na istočnoj strani Kučanske džamije postojao je mekteb koji je izgorio 1. februara 1870. godine zajedno sa jednom kafanom i dva dućana ispod nje.Sada se pored džamije na sjeveroistočnoj strani nalazi vakufska kuća u kojoj su smještene mektebske učionice, kancelarije Odbora Islamske zajednice i stanovi za muslimanske vjerske službenike imame.
U beogradskom listu Vreme od 5. avgusta 1934. godine novinar S. Ivezić u tekstu pod naslovom ‘‘Varoš sa jednom ulicom i džamijom, naherenom kao krivi toranj u Pizi’’ spominje i džamiju koja mu je skrenula pažnju zbog nakrivljene drvene munare na tradicionalnom strmom visokom krovu pokrivenom šindom.

minare-kucanske-dzamije-u-rKučanska džamija je konstruisana od kamena sa drvenim hatulama — integrisanim drvenim gredama koje pojačavaju i stabilizuju zidove. Korišćena je borova građa. Prizemlje je ukopano u zemlju i vidi se sa jugoistočne strane. U njemu je danas smještena abdesthana, mokri čvor i gasulhana. Južni ćošak prizemlja je pojačan potpornim zidom kao privremeno rješenje za sprečavanje daljeg urušavanja konstrukcije džamije.
Kamen je vidljiv na fasadi a sa unutrašnje strane je omalterisana i okrečena. Imala je trijem sa drvenim stubovima, drvenom ogradom i vanjskim mahfilom na galeriji trijema

img_4666-640x434

Trijem je zatvoren — zastakljen 1983. godine.
Iako je renovirana više puta Kučanska džamija je sačuvala prvobitni izgled i predstavlja najvredniji i svakako jedan od rijetko sačuvanih kulturno-historijskih i sakralnih spomenika u Rožajama.
Trenutno stanje Kučanske džamije je veoma loše te je trebalo prije formalne zaštitе uraditi projekat restauracije džamije u originalnom obliku na osnovu fotografija snimljenih prije 1983. godine.

Bura oko rožajske Kučanske džamije

Oko načina zaštite džamije došlo je do sporenja između loklanog Odbora Islamske zajenice i grupe građana predvođene uglednim intelektualcem i umjetnikom mr. Aldemarom Ibrahimovićem koji je pokrenuo inicijativu da se zakonom zaštiti džamija. Grupa građana je izdala saopštenje za javnost u kome je navela: ”I ako je Kučanska džamija zakonom zaštićeno kulturno dobro Crne Gore, pojedinci iz lokalne Islamske zajednice ignorušu taj status, što stvara sumnju u iskrenost njihovih namjera da oni žele njenu restauraciju i obnavljanje. Naime, od prije nekoliko godina Odbor Islamske zajednice u Rožajama a u posljednje vrijeme sve češće i upornije, plasira ideju da se stara rožajska Kučanska džamija, navodno obnovi ili restaurira. Po svemu sudeći a po riječima brojnih džematlija, iza toga se krije namjera o rušenju postojeće džamije a da se na njenim temeljima podigne izvjesna replika sa izmijenjenim gabaritima i sličnim izgledom.

Sve to nebi bilo toliko problematično da nije riječ o prvorazrednom objektu materijalne kulture po kome je Rožaje od davnina prepoznatljivo i da se ne radi o dobru koje je od prije četiri godine kandidovano da se stavi pod zaštitu države, što se konačno i desilo, jer je Kučanska džamija dobila status nepokretnog kulturnog dobra Crne Gore. Na suprot takvom statusu kulturnog dobra, i nesumnjivom interesu sredine i naroda, pojedini službenici lokalnog Odbora Islamske zajednice uz pomoć navodnih stranih finansijera, pokušavaju da se taj objekat poruši, da nestane i da se u stilu kakvih skorojevića, na njenim temeljima podigne objekat po njihovoj zamisli a koji bi samo podsjećao na postojeći. U vezi sa tim, podsjetićemo da takve namjere nisu ni bezazlene niti naivne, jer se to upravo desilo sa Centralnom – Gornjom džamijom, Turbetom i starim džamijskim mezarjem, koji objekti kulturne baštine sada jesu sve ali najmanje baština.

Da se razumijemo, u ovom slučaju nije riječ o bilo kakvom sukobu izme]u Inicijativnog odbora za očuvanje i zaštitu kulturnih dobara Rožaja, ili dijela gra]ana sa Odborom Islamske zajednice, već na protiv, radi se nastojanju da se pravnim sredstvima i na zakonit način, grupa pojedinaca koja personifikuje Islamsku zajednicu, onemogući da mimo svojih ovlašćenja preduzima ono što u istinu predstavlja devastaciju objekta od neprocjenjive kulturne vrijednosti.

Kako je u ovom slučaju za zaštitu i očuvanje kulturnih dobara, isključivo nadležno Ministarstvo kulture a preko Uprave za zaštitu kulturnih dobara, koja je početkom ovog mjeseca (04. 05. 2016. g)., donijela rješenje o zaštiti Kučanske džamije, što je svojevrsno upozorenje države, da svako ko ima namjeru ili pokuša da urušava objekat Kučanske džamije, može računati na zakonske posljedice. Isto tako stavlja se na znanje da će Inicijativni odbor za zaštitu kulturinh dobara Rožaja, ukoliko dođe do bilo kakvog postupanja koje bi značilo “restauraciju”, rušenje ili izmjenu postojećeg objekta od neovlašćenih subjekata, u takvom slučaju okupiti građane koji će takve namjere i pokušaje zaštititi čak i svojim tijelima.

U to ime poziva se resorno Ministarstvo, Mešihat Islamske zajednice i lokalna uprava, da svako iz svoje nadležnosti preduzme one mjere koje će nastali problem riješiti na najbolji a prije svega na stručan i zakonit način”.

Ovo saopštenje Inicijativnog odbora za očuvanje i zaštitu kulturnih dobara su potpisali mr. Aldemar Ibrahimović i advokat Velija Murić.

mnrozaj3

Odgovorni iz lokalnog Odbora Islamske zajednice su za medije demantovali da su planirali rušenje džamije i izgradnju njene kopije (replike) na istom mjestu: ”Mi smo trenutno u mogućnosti da obezbijedimo sredstva za rekonstrukciju džamije, jer svaki njen kamen za nas ima posebno mjesto” – naveo je u izjavi Ernad ef. Ramović, koji je kazao da su predstavnici Ministarstva kulture sačinili analizu stanja Kučanske džamije i da su u Islamskoj zajednici spremni da je na osnovu toga i obnove. Međutim Odbor Islamske zajendice se žalio na rješenje da Kučanska džamija bude kulturno dobro od lokalnog značaja, te su prema navodima medija učinjeni dodatni napori da se ta odluka Ministarstva kulture preimenuje, te je džamija dobila status kulturnog dobra od nacionalnog interesa što ovu džamiju čini prvim zaštićenim objektom na području opštine Rožaje.

Izvjesno je da je riječ o rijetkom objektu  iz perioda osmanske vladavine koji je još sačuvan. To je simbol stare arhitekture i gradnje u Rožajama i zaštitni je znak Rožaja. U narednom periodu, kako se očekuje u JU zavičajni muzej „Ganića kula“, biće sprovedeni konzervatorski radovi i restauracija objekta, s ciljem da se sačuva njen prvobitni izgled. Akademski slikar Aldemar Ibrahimović u ime opštinske podružnice „Almanaha“ za Rožaje, smatra da je ovo ”značajna odluka, jer je to prvi zaštićeni spomenik kulture u Rožajama”.

img_4667

Bez obzira na sve izneseno od strane Islamske zajednice i grupe građana stanje Kučanske džamije se nije poboljšalo i ne nazire se adekvatno rješenje za ovaj objekat koji je u ruševnom stanju i sa diskutabilnim kvalitetom elektro instalacija. Zato je neophodno da se napori lokalnog Odbora Islamske zajednice, članova Inicijativnog odbora za očuvanje i zaštitu kulturnih dobara, Ministarstva kulture, Mešihata Islamske zajednice u Crnoj Gori, Opštine Rožaje, TIKE i drugih zainteresovanih objedine kako bi se hitno i na jedini prihvatljiv način izvršila restauracija ovog objekta od izuzetnog kulturno-istorijskog značaja ne samo za Muslimane opštine Rožaje već i za Crnu Goru i šire.

f1110005 f1110006 f1110007


Ovaj članak je napisan u okviru projekta “Kulturno nasljeđe Muslimana Crne Gore – internet prezentacija” koji finansira Fond za zaštitu i ostvarivanje manjinskih prava u Crnoj Gori. Članak ne predstavlja nužno službeni stav Fonda.



About the Author

admin





Matica muslimanska Crne Gore
 
 

 

Vezirova džamija u Gusinju

Vezirova džamija je najstarija džamija u Gusinju. Prema predanju, džamiju je izgradio skadarski vezir iz porodice Bušatlija, početkom 15. veka. Zbog svog značaja i svoje karakteristične arhitekture zaštićena je zakonom...
by admin
0

 
 

Kulturno nasljeđe Muslimana Bara

Na prostore Bara islam dolazi 1571. godine. Te godine dobro utvrđeni Stari grad Bar osvajaju Osmanlije kojim će vladati sve do 1878. godine, kada ulazi u sastav Crne Gore. Za više od tri vijeka osmanlijska vlast je ostavila...
by admin
0

 
 

Stara džamija u Plavu

Stara ili Drvena džamija je najstarija građevina u Plavu, podignuta u vrijeme vladavine sultana Mehmeda II Osvajača (vladao od 1451-1481). Po njemu je u narodu nazvana Carska džamija. Najstarija je džamija u Plavu pa se na...
by admin
0

 




Savjet Muslimana Crne Gore

0 Comments


Be the first to comment!


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


Fond za zaštitu i ostvarivanje manjinskih prava u Crnoj Gori