Glas Muslimana Crne Gore

Informativni portal



Kulturno nasljeđe

December 1, 2016

Džamija u Petnjici

More articles by »
Written by: admin
Tags:

Džamija u Petnjici je sagrađena u XVI vijeku, jedina je troetažna građevina tog tipa u regionu. Njen današnji izgled se znatno razlikuje od prvobitnog izgleda. Obim zgrade je bio manji, prvi sprat je bio od kamena a drugi od drveta. Bila je pokrivena tahtom/drvenim daskama. Na početku dvadesetog vijeka došlo je do proširenja, o čemu postoji ploča sa natpisom, koja se čuva u džamiji. Njen minaret je od drveta. Džamija u Petnjici je pod zaštitom Zavoda za zaštitu spomenika kulture.

FZM-logo1tsvijetloplavo

Kada je podignuta prva džamija u Petnjici nema pouzdanih izvora. Pretpostavka da je podignuta u 16. vijeku nisu tačne, jer iz dokumenata o popisu stanovništva u ovom kraju iz 16. vijeka na ovom područiju nije postojalo muslimanskog stanovništva. Neki istoričari zastupaju tezu da se islam u ovim krajevima počeo širiti tek krajem 17. vijeka, odnosno poslije Karlovačkog mira.

petnjica-8

Prva građevina orijentalnog stila u ovim krajevima bila je džamija u Radulićima Hajdar-paše Selima te je prisutna kod Muslimana Bihora priča da je i džamiju u Petnjici podigao Hajdar-paša 1696. godine i da je stara preko trista godina.

Bila je to prvobitno mala seoska džamija, sagrađena od kamena i znatno manja od ove danas. Ova današnja podignuta je iz temelja 1903. godine, velikom akcijom Muslimana Bihora. Godine 1965. zamijenjen je daščani krov, pokrivena je crijepom, a 1969. srušeno je staro drveno minare i dignuto novo od tvrdog materijala cigle i betona. U toku 1970. godine urađena je fasada, a 1975. u njenoj bašti podignuta je kuća za stanovanje imama i kancelarija. Poslednja rekonstrukcija je izvršena 2002. godine, skinut je sa džamije krov i patos u međuspratovima tako da je od stare džamije ostao samo zid. A zid je ojačan armiranim betonskim stubovima i u međuspratovima ugrađene su betonske ploče. Time je džamija dobila na izgledu i postala tvrđa.

petnjica-7

Krajem 19. vijeka muslimansko stanovništvo Gornjeg Bihora se naglo uvećavalo, pa se stoga javila potreba da se i džamija proširi što se i desilo 1903. godine. Velikom akcijom Muslimana Bihora postojeća mala džamija je proširena iz temelja, dobila tri sprata, unutrašnjost urađena od drveta, krov je pokriven šindrom i sagrađeno je novo drveno munara. Kamen se donosio iz Tucanja pomoću drvenih kola koja su vukla i po deset pari volova. O vremenu gradnje svjedoči i tarih koji se čuva u Petnjičkoj džamiji koja je rađena dobrovoljnim radom, akcijama i materijalom.

Džamija u Petnjici; iz foto-arhive Adema Ada Softića

Na ploči koja je stajala iznad ulaznih vrata napisano je:

            ,,La illahe illallah Muhammeden resulullah, / Mutevelija iz Trpezi Cikotić Hasan (Huso) Bejtov i / Tahir Abdurahmanov Kršić iz Radmanaca, / glavni majstor iz Hercegovine / nastanjen u Beranama Ajdin Korijenić, / imam mula Šaćir Hodžić, / godine 1321.h“(1903).

 Veličina džamije je 15,80 x 13,20 m, sa prizemljem i dva sprata. Zidana je poluobrađenim kamenom. Debljina zidova u prva dva sprata su 80 a posljednji 50 cm.

Munare je prvobitno bilo sagrađeno od drveta, da bi 1969. godine bilo porušeno i sagrađeno od tvrdog materijala. U tom periodu je džamija pokrivena crijepom. Više puta je džamija renovirana. Tokom tih radova džamija je izgubila originalni izgled.

petnjica-5

Godine 2005. džamija je svečano otvorena poslije tri godine rada na rekonstrukciji koju je finansirao Mustafa-Mujko Šabotić sa porodicom. Zidovi su ojačani armiranim betonskim stubovima, u međuspratovima ugrađene betonske armirane ploče, sagrađena drvena munara, skinut malter sa zida i sagrađen drveni krov. Tada je vraćen njen stari izgled iz polovine 20. vijeka. Od te godine džamija je stavljena pod zaštitu države, kao stari kulturno-historijski spomenik. Džamija je jedinstvena po stilu gradnje, veličini i unutrašnjem prostoru.

petnjica-2

,,Ova džamija prva u Bihoru podignuta je za vakta Hajdar-paše –
uz Allahovu pomoć obnovi je i utvrdi Mustafa-Mujko Šabotić sa sinovima:
Edinom, Ernadom i Almirom. 2005/1426. H. godina’’

Unutrašnji prostor riješen ovakvom konstrukcijom dao je korisnu površinu od oko 500 metara kvadratnih na sve etaže – što znači da džamija može da primi oko 1000 ljudi za praktikovanje molitve – namaza. Izlaz na gornje etaže omogućen je drvenim jednokrakim stepenicama koje se nalaze i sa lijeve i desne strane od ulaznih vrata. Svojom arhitekturom ne može se uporediti ni sa jednom džamijom u široj regiji i šire osim što je bila veoma slična beranskoj Čarši-džamiji koju su komunističke vlasti srušile 1949. godine. Ovolika sličnost ukazuje da su Muslimani Gornjeg Bihora 1903. godine prilikom spomenute rekonstrukcije neke manje prvobitne džamije radili po planu prve beranske džamije. Naime, Čarši-džamija je sagrađena 30 godina prije džamije u Petnjici, odnosno 1873. godine. Ova džamija je takođe bila dimenzija 15×13 metara, imala je prizemlje i dva sprata, četvorovodni krov pokriven šindrom kao i drveno munare izgrađeno na kamenoj osnovi uz ćošak zida sa desne strane.

Prostori na prvom i drugom spratu imaju direktan vizuelni i zvučni kontakt sa imamom u vrijeme održavanja hutbe sa mimbera, preko zračnog prostora koji se izdiže iznad mimbera i mihraba do same krovne konstrukcije.

Ovaj prostor je dimenzije 4,70 x 4,30 m, i po čitavom svom obimu ima drvenu ogradu.

Na džamiji se nalazi ukupno 35 prozora, i to na ulaznoj strani 8, a sa ostale tri strane zida po 9 prozora. To su mali dvokrilni prozori sa blagim lučnim svodom sa gornje strane. Prozori su širine 75 cm i visine su nešto veće od jednog metra. Prozori su veoma malog parapeta. Prozorski otvori u zidu se šire prema unutrašnjosti objekta.

U haremu džamije je 1982. godine dovedena voda, sagrađen sa šest česama, natkriven plehom u vidu kupole. Šadrvan je obnovljen iste godine kad i džamija (2005.) kao i česma pored samog puta koji prolazi pored džamije.

 

Džamija u Petnjici je imala veoma značajnu ulogu u opismenjavanju i očuvanju kulturnog identiteta Muslimana u Bihoru. U arhivu džamije i danas se čuvaju liste rođenih, vjenčanih, kao i druge pojedinosti o Muslimanima ovog kraja.

logo_fzm - Kopirati


Ovaj članak je napisan u okviru projekta “Kulturno nasljeđe Muslimana Crne Gore – internet prezentacija” koji finansira Fond za zaštitu i ostvarivanje manjinskih prava u Crnoj Gori. Članak ne predstavlja nužno službeni stav Fonda.

 



About the Author

admin





Matica muslimanska Crne Gore
 
 

 

Konkurs za objavljivanje rada u 9. broju časopisa ”Osvit”

Matica muslimanska Crne Gore Samostalno udruženje u oblasti kulture manjinskog muslimanskog naroda Broj: 19  10. 09. 2017. godine   O b a v j e š t e nj e o prijemu tekstova, radova, za Deveti broj časopisa OSVIT glas M...
by admin
0

 
 

Položaj Muslimana Crne Gore poslije izbora 2016. godine

Matica muslimanska Crne Gore Samostalno udruženje u oblasti kulture manjinskog muslimanskog naroda. Broj: 18 12. 06. 2017. godine     Demokratska partija socijalista predsjedniku Milu Đukanoviću     Pred...
by admin
0

 
 

Vezirova džamija u Gusinju

Vezirova džamija je najstarija džamija u Gusinju. Prema predanju, džamiju je izgradio skadarski vezir iz porodice Bušatlija, početkom 15. veka. Zbog svog značaja i svoje karakteristične arhitekture zaštićena je zakonom...
by admin
0

 




Savjet Muslimana Crne Gore

0 Comments


Be the first to comment!


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


Fond za zaštitu i ostvarivanje manjinskih prava u Crnoj Gori