Glas Muslimana Crne Gore

Informativni portal



Cyber muzej

September 3, 2019

Gusinje

More articles by »
Written by: admin
Tags:

Naziv Plav, prema jednoj legendi, povezuje se sa imenom rimskog imperatora Flaviusa a Gusinje je dobilo ime po Austinu. Prema nekim istraživačkim radovima kaže se da postoje „tragovi starog naselja: komadi stubova i skulptura, temelji od kuća…“ Za „Gradac“ i „Čeligrad“ predanje kaže da su iz rimskog doba. O prisutnosti Rimljana na ovim prostorima govori jedan broj naziva planina i rijeka i to: Lim od limes (granica), planina Visitor od riječi visitare(posjetiti), i dr. Na prostoru na kojem se danas nalazi Gusinje pronadjene su cijevi od nekadašnjeg vodovoda, ali se ne može sa sigurnošću tvrditi da li su iskopane cijevi iz rimskog ili osmanlijskog perioda.
Poslije Kosovskog boja 1389.godine, Osmanlije su uspostavili carinske i sudske organe u Srbiji, a i Lukavici pod Durmitorom i na carinarnici na Limu.
Osmanlije su se nalazile na ovim prostorima još krajem XIV vijeka, što potvrđuje opis „Oblast Brankovića“ gdje nalazimo subašu Plava, Sulejman-bega. Tada je izgrađena i prva džamija.
Turci su bili onemogućeni unutrašnjim sukobima kako bi na ovom području uspostavili vlast, te su tek 1455.godine u potpunosti ovladali ovim krajem, kada su osvojili Budimlju i Bihor. Godine 1485., Osmanlije su sprovele prvi popis u Skadarskom sandžakatu koji je imao četiri kaze (okruga) i to: Skadarsku, Podgoričku, Pećku i Bihorsku u čijem sastavu su bili Plav i Gusinje. Plavski vilajet je bio najnaseljeniji kraj u Limskoj dolini.
Islam se na ovim prostorima počeo širiti tek početkom XVII vijeka. Taj proces bio je u neposrednoj vezi sa izgradnjom Gusinja prije 1612. i Plava 1619.godine, što je bilo propraćeno čestim pobunama albaskog plemena Keljmendi i njihovim prodorima u plavsko-gusinjsku dolinu. Govori se da je ovo pleme još od kraja XV i tokom XVI vijeka imalo svoju plemensku upravu.
Već krajem XVI i početkom XVII vijeka spominje se otkazivanje poslušnosti ovog plemena osmalijskoj vlasti. Pored lošeg ekonomskog položaja ovog plemena, koji ih je tjerao na nasilje i pljačku i, time, rješavanje svojih materijalnih problema, prisutan je bio i spoljnji faktor, tj. katolička crkva, koja ih je tjerala da budu stalno u sukobu sa Osmanlijama držeći ih kao pomoćnu snagu Mletačke Republike. Da bi spriječila upade ovih plemena, Osmanlijska vlast se odlučila da sagradi dva grada sa brojnim vojnim posadama. Inicijativa za izgradnju ovih gradova potekla je od bosanskog valije. Za Plav se kaže da je njegovo podizanje okončano 1619.godine, kada se i pominje prvi put kao naseljeno mjesto a do tada je postojala Plavska nahija. Gusinje je izgrađeno u obliku latiničnog slova „L“. Iz trgovačkog centra pruža se 9 ulica koje sve povezuje jedna kružna saobraćajnica od mjesta zvanog „Haus“ do Čekića džamije.
Plav je izgrađen na brežuljkastom terenu u kojem dominira Redžepagića kula, koja nije služila samo za stanovanje već i za odbranu. Ističe se da je tokom XVII vijeka u Plavu postojao i lokalni trg na kome se prodavalo žito.

Postojeće džamije u Gusinju:
Vezirova džamija, sagrađena 1765.godine,
Čekića džamija, 1687.godine,
Nova džamija, u narodu poznata kao Radončića, sagrađena 1899.godine,
Džamija u Vusanju, Ćosovića
Džamija u Donjem Vusanju (Đonbalića) sagrađena 1910.godine,
Džamija u Gornjem Vusanju, sagrađena 1710.godine,
Džamija u Martinovićima, sagrađena 1800.godine.
Džamija u selu Kruševo.

Porušene džamije u Gusinju:
Džamija sultan Ahmeda I, sagrađena u periodu 1603-1617, izgorela u požaru 1746-7.godine,
Đul-begova džamija, sagrađena 1833.godine,
Ali-begova džamija, sagrađena 1852.godine, zapaljena 1896.godine,
Džamija u Ćosovićima, sagrađena 1867.godine, džamija se srušila zbog nebrige mještana.

Na sjeveroistoku naše zemlje, u Gusinju, nalazi se Vezirova džamija, jedan od najstarijih spomenika islamske monomentalne kulture u Crnoj Gori.

Džamija napravljena u drugoj polovini 18. vijeka (foto: Anadolija)Džamija napravljena u drugoj polovini 18. vijeka

Ova džamija, koja je najstarija u Gusinju, poznata je i kao mjesto gdje se čuvaju kamenčići iz rijeke Grnčar, na kojima se 1933. godine učila dova (molitva) za kišu, u vremenu kada je ovaj kraj pogodila nezapamćena suša.

Vezirova džamija je dobila ime po skadarskom veziru Bušatliću. Sagrađena je u 18. vijeku, iako neki podaci govore da je sagrađena i stotinu godina ranije.

Nalazi se u centru Gusinja i centralna je džamija ovoga grada.

Minaret od drveta

Vezirova džamija ima sve karakteristike orijentalnog građevinarstva 18. vijeka sa izraženim duborezanim radovima u drvetu. Građena je od lomljenog kamena i krečnog maltera. Posebnu spomeničku vrijednost predstavlja soferluk sa djelovima u duborezu, kao i enterijer koji je poslije više sanacija ostao autentičan.

Minaret je od drveta i završava se otvorenom, kružnom galerijom. Džamija je u više navrata renovirana, temeljito 1873., 1966. i posljednji put 1994. godine sredstvima Gusinjana koji žive i rade u Americi.

Vezirova džamija je jedna od starijih džamija u Crnoj Gori i prema istorijskim podacima, najstarija u Gusinju. Istorijski podaci govore da je ona sagrađena 1745. godine. To je jedan podatak, dok drugi podatak glasi da je sagrađena 1765. godine. Ima podatak i da je ona sagrađena stotinu godina ranije. Naš profesor odavde, Rizah Gruda, koji je imao priliku da uđe u arhive u Istanbulu kaže da je našao podatak i spominje ga u jednoj od svojih knjiga da je ova džamija sagrađena 1645. godine“.

Džamija je veoma prostrana i može da primi više stotina vjernika. Prostor ispred nje je takođe veoma funkcionalan. Tu se nalazi šadrvan, a takođe se ispred ove džamije klanjaju dženaze.

“Pravljena je u onom stilu za vrijeme Osmanlija, ima soferluke koji su ranije bili otvoreni i bili su korišteni za musafire koji ne stignu da obave molitvu u džematu. Onda taj dio džamije bude otvoren i tamo se može obaviti namaz. Unutra je jako lijepo iskorišten prostor, a ima dosta mjesta za muškarce i za žene. Tu njenu ljepotu čini funkcionalnost i taj jednostavni stil, u osnovi kakva i treba da bude džamija da bi ispunjavala onu svoju svrhu zbog koje se i gradi”, kaže Dautović.

Ističe da ono što je zanimljivo, jeste da od tada kako je sagrađena, ima autentično sačuvan mimber, na kome imam drži hutbu ili govor svome džematu. Sačuvani su, navodi, i stubovi kao i duborez na vratima.

Njena specifičnost jeste da je kroz vjekove bila centralna džamija u Gusinju i sve bitne vjerske aktivnosti su se dešavale u njoj. Kroz vjekove je postala simbol Gusinja, kada je u pitanju vjerski, ali slobodno možemo reći i kulturni i obrazovni programi koji su se dešavali u ovoj džamiji“.

Osnova džamije je pravougaona dimenzija 17 x 10 metara sa karakterističnim prednjim dijelom od drveta. Građena je od lomljenog kamena i krečnog maltera. Spolaj je grubo malterisana. U nivou prizemlja na zadnjoj i bočnim fasadama nalaze se po dva velika pravougaona prozora sa gvozdenim rešetkama iznad kojih su u istoj osi postavljeni manji prozori bez rešetaka.

Krovni pokrivač je bila šindra. Iz krova izranja vitko drveno munare.

Unutrašnjost džamije je dekorisana duborezom. Tavanica je drvena.

Vezirova džamija ima sve karakteristike orijentalnog građevinarstva 18. vijeka sa izraženim duborezanim radovima u drvetu.

Džamija je u više navrata renovirana, temeljito 1873, 1966. i posljednji put 1994. godine sredstvima Gusinjana koji žive i rade u Americi.

Na ulazu u džamiju, s desne strane nalaze se sačuvani kamenčići, koji imaju istorijsku i religioznu vrijednost. Naime, za vrijeme velike suše koja je pogodila Gusinje 1933. godine, učena je dova za kišu, pored obale rijeke Grnčar. Kamenčići na kojima su izgovarane molitvene riječi, danas se čuvaju u ovoj džamiji.

Najpoznatiji događaj koji je vezan za ovu džamiju, a posredstvom kojeg mi imamo kamenčiće koje čuvamo u džamiji, jeste onaj kada je učena dova za kišu. Spominje se da je u vrijeme hafiza Mehmeda Laličića, dok je on bio na dužnosti u ovoj džamiji, u Gusinju više puta bila suša. Navodi se da je 1917. godine bila velika suša i prijetila je opasnost da uništi svu ljetinu i da ljudi ostanu bez stočne hrane”.

.

Kada je bila velika suša te 1917. godine pravoslavni pop Šekularac je sa svojim vjernicima učio molitvu za kišu, ali kiša nije pala. Kažu da se kasnije promijenilo vrijeme, ali je bilo veoma teško“.

.

Slična situacija, navodi, se ponovila i 1933. godine. Tada je i hafiz Mehmed Laličić sa svojim vjernicima učio dovu za kišu.

Druga suša, koja je bila još žešća desila se te 1933. godine i opet je pop Šekularac sa svojim vjernicima obavio molitvu za kišu, ali nije bilo kiše. Onda su vjernici, džematlije tražile od hafiza Mehmeda Laličića da on obavi dovu za kišu, ali je on to odbijao. Zbog pritiska i situacije u kojoj su se našli u Gusinju, bila je velika suša i više nije moglo da se izdrži. Onda je jednog petka na džuma namazu kazao da će se narednog petka klanjati namaz i učiti dova za kišu. Tražio je da svi dovedu djecu, a da ne dovode žene”.



About the Author

admin





Matica muslimanska Crne Gore