Glas Muslimana Crne Gore

Informativni portal



Bijelo Polje

July 29, 2019

Hajdarpašina džamija u Raduliću

More articles by »
Written by: admin

Na osnovu zahtjeva Mešihata islamske zajednice u Republici Crnoj Gori, br.122/01 od 16.07. 2008. godine, Polimski muzej u Beranama formirao je stručnu ekipu i sproveo je arheološko raščišćavanje šuta i djelimično sondiranje arhitektonskih ostataka Hajdar-pašine džamije u selu Raduliće kod Bijelog Polja.

Capture

Arheološka istraživanja su podrazumijevala uklanjanje građevinskog šuta sa spoljašnje strane objekta, do prvobitnog nivoa terena i pražnjenje unutrašnjosti do nivoa poda.

Očigledno je da se radi o jednokupolnoj džamiji kvadratne osnove, dimenzija 9,20 x 9,20 metara, sa minaretom podignutom na južnom uglu. Zidovi zdanja, širine 0,95 metara,  rađeni su od priklesanog kamena slaganog u dosta pravilne horizontalne redove, spojene krečnim malterom sa krupnijim rječnim agregatom. Sve lučne i svodne konstrukcije građevine, kao i minaret, rađene su od fino obrađene sige.

U džamiju se ulazilo sa sjeverozapadne strane, na vrata širine 1,30. metara popločanim prilazom. Najboje je očuvan jugoistočni zid na kojem se nalazi mihrab dok se u zidu, desno od njega, uočavaju otvori za učvršćivanje mimbera. Zid je očuvan u visini od oko 5 metara sa lukom od sige i djelimično očuvanim pandantifima do nivoa osnove kupole.U pandantifima su vidljivi ostaci  keramičkih akustičkih lonca (cilindričnog oblika).

Na objektu se jasno uočavaju ostaci šest velikih prozora ( dimenzija 0,95 x 1,70 metara) i to po dva na sjeverozapadnom i jugoistočnom zidu i po jedan na bočnim zidovima zdanja. Iznad mihraba nalazi se  jedan mali, lučno zasvođeni, prozor. Prilikom uklanjanja šuta sa spoljašnje strane nađeni su djelovi nekadašnjih kamenih doprozornika koji su ukrašavali prozore i nosili gvozdenu zaštitnu rešetku. U šutu je, pored polomljenog krovnog pokrivača rađenog od kanalice, nađeno i mnoštvo kovanih klinova nekadašnje krovne konstrukcije. Unutar džamije otkrivene su urušene partije kupole sa metalnim nosačima svećnjaka. Nađeni su fragmenti akustičkih lonaca, gvozdene baglame i okovi vrata.

Pod džamije je popločan fino obrađenim kvadratnim pločama žutog laporca, takozvanog miluta. U podu se, duž sjeverozapadnog zida, uočavaju tri nosača greda nekadašnje sofe koja se nalazila nad ulazom i zauzimala je jednu trećinu unutrašnjeg prostora džamije. Preko sofe i vrata u jugozapadnom zidu ulazilo se u minaret, rađen od blokova sige spojenih malterom i gvozdenim klamfama a do šerefeta vodi omalterisano i fino obrađeno spiralno stepenište. Minare je očuvano u visini od oko 10 metara.

Na sjevernom uglu, duž sjeveroistočnog zida, otvorena je jedna ispitna sonda radi otkrivanja temelja i sagledavanja stratigrafije terena na kojem je podignuta džamija.

Capture

Sjeverno od džamije sistematski su istraženi i ostaci turbeta dužine 6,60 i širine 6,50 metara. Zidovi široki 0,60 metara,  rađeni su od priklesanog kamena slaganog u nepravilne redove, spojeni krečnim malterom. Unutar prostranog turbeta, do vrata koja se nalaze u jugoistočnom zidu, otkriveni su ostaci nadzemnog sarkofaga rađenog od poliranih blokova žutog miluta. Neposredno uz sarkofag, na sjeverozapadnoj strani, u malternoj podlozi poda, jasno se uočava tamniji ukop gdje je vršeno sahranjivanje. Unutar turbeta nađeni su  fragmenti  četiri polomljena grobna obelježja. Dva nišana, jedan sa fesom a drugi sa turbanom i dvije ploče ukrašene rozetom.

Na cijelom groblju nađen je samo jedan polomljeni nišan na kojem je upisano: „Rahmetli Muhamed-beg sin Mustafin“ i godina 1219 (1790)

Capture

Neosporno je da Hajdar – pašina džamija u Raduliću predstavlja porodično vakufsko zdanje podignuto krajem XVII vijeka sa svim vrhunskim odlikama osmanske arhitekture toga doba. Imajući u vidu da se radi o jedinstvenom arhitektonskom spomeniku, na osnovu dobijenih rezultata pri arheološkim istraživanjima smatramo da hitno treba preduzeti sve neophodne mjere zaštite da se ovaj spomenik sačuva.



About the Author

admin





Matica muslimanska Crne Gore